การเคลื่อนไหวอันน่าประหลาดใจของดูไบ เกี่ยวกับการปรับโครงสร้างบริษัทที่เป็นดั่งเพชรเม็ดงาม พร้อมประกาศขยายเวลาชำระหนี้ของบริษัทดูไบ เวิลด์ สร้างความตื่นตะลึงแก่ผู้คนในแวดวงธนาคารและผู้บริหารในดูไบ ซึ่งดูเหมือนเพิ่งหายจากอาการอกสั่นขวัญแขวน สืบเนื่องจากวิกฤติการเงินโลก

คำประกาศนี้ ได้ทำให้บรรยากาศในดูไบสะดุดลง หลังจากช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา มีเครื่องชี้หลายประการว่า ปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจกำลังฟื้นตัวอย่างช้าๆ โดยได้แรงหนุนจากราคาน้ำมันที่ปรับตัวขึ้นอีกครั้ง จากภาวะตกต่ำเมื่อปลายปี 2552 แม้ดูไบไม่ได้ผลิตน้ำมันในปริมาณมากนัก แต่รายได้จากการขายน้ำมันก็หล่อเลี้ยงนครรัฐแห่งนี้

ตลอดเวลาที่ผ่านมา ดูไบเป็นศูนย์กลางของความเฟื่องฟูอันน่าละลานตาในอ่าวเปอร์เซีย โดยเฉพาะช่วงฤดูร้อนปี 2551 เมื่อราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกทะยานแตะระดับ 140 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่งผลต่อเนื่องให้มีการลงทุนเกี่ยวเนื่องกับน้ำมัน และการใช้จ่ายอย่างเพลิดเพลิน

ในช่วงที่ดูไบเรียกทั้งเสียงวิจารณ์และชื่นชมครั้งใหญ่ เมื่อเปิดตัวโรงแรมมูลค่า 20 ล้านดอลลาร์ (660 ล้านบาท) บนเกาะรูปต้นปาล์มที่รังสรรค์โดยฝีมือมนุษย์เมื่อปลายปี 2551 นั้น วิกฤตการเงินโลกก็เริ่มส่งผลกระทบมาถึงดูไบ ทำให้ราคาอสังหาริมทรัพย์เริ่มดิ่งลง ความวุ่นวายที่ตามมาอยู่ในรูปของการที่บริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ของรัฐบาลและเอกชน พากันชะลอ หรือยกเลิกโครงการ ลดคนงาน และหยุดชำระค่าใช้จ่ายต่างๆ

เมื่อไม่มีแหล่งรายได้จากน้ำมันเข้ามามากนัก ดูไบจึงต้องพึ่งพาตลาดตราสารหนี้ เพื่อระดมทุนไปใช้จ่ายในโครงการสาธารณูปโภคขนาดใหญ่ และชำระหนี้ที่กู้ยืมมาก่อนหน้านี้ อันเป็นเงินก้อนที่นำไปอุดหนุนการเติบโตจนพุ่งลิ่วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ ประเมินว่าดูไบและบริษัทของรัฐบาลมีหนี้ที่ต้องชำระในช่วง 3 ปีหน้า เกือบ 5 หมื่นล้านดอลลาร์

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมา รัฐบาลสามารถชำระหนี้ระหว่างประเทศได้ครบจำนวนตามกำหนด พร้อมยื่นมือเข้าช่วยเหลือทางการเงินสำหรับบริษัทของรัฐบางแห่ง

แต่กระนั้น บริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์หลายแห่งที่เป็นของรัฐ ยังค้างชำระผู้รับเหมาระหว่างประเทศเป็นเงินก้อนใหญ่ โฆษกสมาคมที่ปรึกษาและวิศวกรรมในกรุงลอนดอนเผยว่าบริษัทดูไบยังค้างชำระเงินถึง 200 ล้านปอนด์ (1.1 หมื่นล้านบาท) เฉพาะกับผู้รับเหมาะอังกฤษชาติเดียว ซึ่งตัวเลขนี้นับว่าลดลงแล้วจาก 400 ล้านดอลลาร์ เมื่อตอนต้นปี

นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่ และแม้แต่ผู้บริหารในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ คาดว่าตลาดอสังหาริมทรัพย์จะใช้เวลาหลายปีกว่าจะฟื้นตัวกลับมาสู่ระดับของเมื่อปี 2551 เพราะซัพพลายที่ยังเหลือค้างอยู่ตั้งแต่ช่วงเฟื่องฟู

บริษัทที่ปรึกษาอสังหาริมทรัพย์ คอลลิเออร์ อินเตอร์เนชันแนล ชี้ว่าแม้มีการชะลอหรือยกเลิกโครงการไปหลายร้อยในปีนี้ แต่ก็คาดว่าการก่อสร้างใหม่ๆ จะทำให้พื้นที่อาคารสำนักงานของดูไบเพิ่มขึ้น 2 เท่าภายในปี 2554 ขณะที่การศึกษาพบว่าอัตราการครอบครองอาคารสำนักงานในตึกที่สร้างเสร็จเมื่อเร็วๆ นี้ อยู่ที่ระดับเพียง 41% พร้อมประเมินว่าเมื่อช่วงปลายไตรมาสที่ 3 ราคาพื้นที่สำนักงานและที่อยู่อาศัยลดลง 58% และ 43% ตามลำดับ

นอกจากนั้น การเปลี่ยนแปลงตัวบุคคลก็อาจเป็นปัจจัยหนึ่ง ที่ทำให้เรื่องยุ่งเหยิงเข้าไปอีก เพราะชีคโมฮัมเหม็ด เจ้าผู้ครองนครดูไบ ได้ปรับเปลี่ยนทีมเศรษฐกิจ โดยดูเหมือนได้มีการกันผู้บริหาร 3 คนที่เป็นตัวตั้งตัวตีในโครงการขนาดใหญ่ต่างๆ ออกไป จากนั้นก็ปลดผู้บริหารดาวรุ่งที่เพิ่งถูกดึงตัวเข้าไปดูแลหน่วยงานด้านการเงินของรัฐบาล

หากถามความเห็นของชาวดูไบเกี่ยวกับปัญหาที่กำลังเผชิญหลังจากเศรษฐกิจขยายตัวรวดเร็วมา 6 ปี ชาวดูไบบางคนกลับไม่รู้สึกประหลาดใจ อย่างนักธุรกิจในอุตสาหกรรมสิ่งทอรายหนึ่งที่กล่าวว่าแม้รัฐบาลไม่ปริปากเรื่องนี้และผู้คนก็ไม่ได้พูดถึง แต่ข่าวเกี่ยวกับปัญหาของดูไบไม่ถือเป็นเรื่องน่าประหลาดใจสำหรับคนที่นี่เลย

เพราะผู้คนวิตกเกี่ยวกับสถานการณ์มาระยะหนึ่งแล้ว พร้อมยกตัวอย่างค่าไฟฟ้าที่ปรับขึ้นมา 2 ครั้งนับจากเดือนกรกฎาคม แม้นักธุรกิจรายนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับตลาดอสังหาริมทรัพย์ แต่ก็ทราบมาว่าหลายคนในธุรกิจดังกล่าวหายตัวไปในชั่วข้ามคืน โดยหากไปที่สนามบินจะพบว่ามีรถยนต์ถูกจอดทิ้งไว้มากมาย

ผู้บริหารจากอีกบริษัทหนึ่ง กล่าวว่า ดูไบก็เหมือนหลายประเทศที่ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากวิกฤติการเงินโลก แต่ข่าวลือที่ว่ามีรถยนต์ 5,000 คันถูกจอดทิ้งไว้ที่สนามบิน ซึ่งมีที่จอดรถแค่ 1,950 คัน เป็นเรื่องไม่จริง

พลิกเบื้องหลังวิกฤติ

ดูไบ เป็นนครรัฐ 1 ใน 7 ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี) ซึ่งแต่ละนครรัฐมีการปกครองโดยตระกูลของนครรัฐเอง และสมาชิกของแต่ละนครรัฐก็มีผลประโยชน์ทางธุรกิจจำนวนมหาศาล โดยดูไบปกครองโดยตระกูลอัล มัคทูม

รัฐบาลดูไบเป็นเจ้าของบริษัทที่สำคัญ 3 แห่ง ได้แก่ ดูไบ โฮลดิง ที่บริหารงานโดยโมฮัมเหม็ด อัล เจอร์กาวี ดูไบ เวิลด์ ซึ่งบริหารงานโดยสุลต่านบิน ซูลาเยม และบริษัทอินเวสต์เมนต์ คอร์ปอเรชั่น ออฟ ดูไบ (ไอซีดี) โดยเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ผู้ปกครองดูไบได้เปลี่ยนแปลงคณะกรรมการของไอซีดี ด้วยการแต่งตั้งบุตรชาย 2 คนเป็นกรรมการ และปลดนายเจอร์กาวี และนายโมฮาเหม็ด อาแลบบาร์ ประธานบริษัทอีมาร์ พรอพเพอร์ตีส์

ในส่วนของดูไบ เวิลด์ ซึ่งเป็นบริษัทด้านการลงทุนของชีคโมฮาเหม็ด ไบ ราชิด อัล มัคทูม นั้น ประกอบด้วย บริษัทดีพี เวิลด์ ซึ่งเป็นบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านการบริหารท่าเรือ และบริษัทนาคีล ซึ่งเป็นบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และเป็นเจ้าของโครงการชื่อดังซึ่งเป็นคฤหาสน์หรูบนหมู่เกาะ ซึ่งสร้างขึ้นเป็นรูปต้นปาล์ม

สำหรับดูไบ โฮลดิง นั้น รวมถึงบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ซามา ดูไบ ดูไบ พรอพเพอร์ตีส์ และทัตเวียร์ ซึ่งกำลังจะถูกรวมเข้ากับบริษัทอีมาร์ของนายอาแลบบาร์โดยเป็นส่วนหนึ่งของไอซีดี

หนี้ส่วนใหญ่ของดูไบซึ่งได้รับผลกระทบจากวิกฤติการเงินได้เพิ่มสูงขึ้นจากบริษัทดูไบ เวิลด์ โดยการประกาศของรัฐบาลดูไบมีขึ้น เนื่องจากดูไบ เวิลด์ ต้องการที่จะเลื่อนการชำระหนี้พันธบัตรซูกัก วงเงิน 3.5 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งจะครบกำหนดไถ่ถอนในวันที่ 14 ธ.ค. และมีตราสารหนี้ในวงเงิน 3.6 พันล้านเดอร์แฮม ที่จะครบกำหนดไถ่ถอนในวันที่ 13 พ.ค. 2010 ขณะที่บริษัทลิมิทเลส ซึ่งเป็นผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ของดูไบ เวิลด์ อีกรายหนึ่ง มีหุ้นกู้ในวงเงิน 1.2 พันล้านดอลลาร์ ที่จะครบกำหนดไถ่ถอนในวันที่ 31 มี.ค. 2010

นครรัฐอาบู ดาบี ซึ่งปกครองโดยตระกูลอัล นาฮายัน ยังไม่ได้เข้าดำเนินการช่วยเหลือดูไบโดยตรง ซึ่งจะส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญทางการเมืองโดยตรงต่อความเป็นอิสระของดูไบในการดำเนินงานในฐานะสมาชิกที่สำคัญของยูเออี

ทั้งนี้ ดูไบยังคงมีความเชื่อมโยงทางการค้ากับอิหร่าน แม้มีความตึงเครียดอย่างต่อเนื่องระหว่างอิหร่านและยูเออี เกี่ยวกับความขัดแย้งด้านดินแดนและโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ด้านธนาคารกลางของรัฐบาลกลางยูเออี ซึ่งตั้งอยู่ในอาบู ดาบี ได้ซื้อพันธบัตรที่ออกโดยรัฐบาลดูไบในช่วงต้นปีนี้เป็นมูลค่า 1 หมื่นล้านดอลลาร์ จากทั้งหมด 2 หมื่นล้านดอลลาร์ และเมื่อกลางสัปดาห์ธนาคาร 2 แห่งของอาบูดาบีได้ซื้อพันธบัตรดูไบอีก 5 พันล้านดอลลาร์

อาบู ดาบี เป็นที่ตั้งของแหล่งน้ำมันส่วนใหญ่ของยูเออี โดยยูเออี ซึ่งมีประชากรน้อยกว่า 5 ล้านคน เป็นประเทศผู้ส่งออกน้ำมันรายใหญ่อันดับ 3 ของโลก และมีกองทุนความมั่งคั่งที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งได้แก่ สำนักงานการลงทุนแห่งอาบู ดาบี ซึ่งบริหารสินทรัพย์ราว 5-7 แสนล้านดอลลาร์

โฉมหน้าอภิมหาโครงการ

ดูไบ ขยายตัวอย่างพุ่งลิ่วในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา เพราะได้แรงหนุนจากโครงการด้านอสังหาริมทรัพย์และการท่องเที่ยวจำนวนมาก ในบรรดาโครงการล่าสุดที่ใกล้เสร็จสิ้นรวมถึง เบิร์จ ดูไบ อาคารสูงที่สุดในโลกที่ระดับความสูงกว่า 800 เมตร มีกำหนดเปิดตัววันที่ 4 ม.ค. อาคาร 160 ชั้น ซึ่งสร้างมาตั้งแต่ปี 2547 แห่งนี้ ใช้เงินลงทุนไปประมาณ 1 พันล้านดอลลาร์ และเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ ดาวน์ทาวน์ เบิร์จ ดูไบ มูลค่า 2 หมื่นล้านดอลลาร์ ที่ประกอบด้วย ดูไบ มอลล์ ซึ่งมีร้านค้า 1,200 ร้าน และได้รับการอ้างถึงว่าเป็นชอปปิงเซ็นเตอร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก

เมื่อปลายปีที่แล้ว ดูไบ ประกาศโครงการขนาดใหญ่ อย่างเมืองใหม่ จูเมราห์ การ์เดนส์ มูลค่า 9.5 หมื่นล้านดอลลาร์ และ นักฮีล ฮาร์เบอร์ แอนด์ ทาวเวอร์ ความสูง 1 กิโลเมตร ในย่านธุรกิจมูลค่า 2.8 หมื่นล้านดอลลาร์

โครงการ ปาล์ม จูเมราห์ 1 ใน 3 เกาะที่เนรมิตขึ้นมาใหม่เป็นรูปต้นปาล์ม ก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้ว และเป็นแหล่งที่ตั้งของอพาร์ตเมนต์ โรงแรม และ วิลล่าแบบหรูหรานับพันแห่ง โดยมีคนดัง อย่าง แบรด พิตต์ และ เดวิด เบ็คแฮม เข้าไปจับจองเป็นเจ้าของ

โรงแรมหรู “แอตแลนติส เดอะ ปาล์ม” บนเกาะ ปาล์ม จูเมราห์ ถือเป็นแหล่งดึงดูดนักท่องเที่ยว ด้วยจำนวนห้องพัก 1,539 ห้อง ขณะที่ เบิร์จ อัล-อาหรับ อวดอ้างตัวเองว่าเป็นโรงแรมระดับ 7 ดาว

อย่างไรก็ดี “เดอะ เวิลด์” หมู่เกาะจำลองแผนที่โลก ซึ่งประกอบด้วยเกาะเล็กเกาะน้อยจำนวน 300 เกาะ ยังห่างไกลจากคำว่าแล้วเสร็จ และแผนการสร้าง ดูไบแลนด์ สวนสนุกมูลค่า 6.4 หมื่นล้านดอลลาร์ ก็หยุดชะงัก

โปรลีดส์ บริษัทวิจัยการตลาด ประเมินว่า โครงการต่างๆ มูลค่า 5.82 แสนล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 45% ของโครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ทั้งหมด ต้องหยุดชะงัก เนื่องจากวิกฤติเศรษฐกิจโลก แต่โครงการเก่าหลายโครงการเสร็จสมบูรณ์แล้ว และสามารถเปิดบริการได้ รวมถึง เฟสติวัล ซิตี้ ซึ่งประกอบด้วยอพาร์ตเมนต์ 20,000 หลัง อาคารสำนักงาน 50,000 แห่ง ห้องพัก 3,500 ห้อง ภัตตาคาร 100 แห่ง และศูนย์การค้า 2 แห่ง

นอกจากนี้ ดูไบยังมีจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวอีกสองแห่ง คือ มอลล์ ออฟ เอมิเรตส์ เปิดดำเนินการเมื่อปี 2548 และ สกี ดูไบ ลานสกีในร่มขนาดใหญ่ที่สุดในโลก

“ดูไบ เวิลด์”อภิมหาโปรเจ็กต์ของดูไบประกาศขอเลื่อนการชำระหนี้หุ้นกู้และพันธบัตรอิสลามกว่า3.5พันล้านดอลลาร์ไปกลางปีหน้า หลังหนี้ท่วม 5.9 หมื่นล้านดอลลาร์เพื่อปรับโครงสร้างหนี้ ด้านมูดี้ส์ปรับลดเครดิตบ.อสังหาฯ-นิคมอุตฯ-การลงทุนสู่ระดับจังก์บอนด์ ระบุนักลงทุนที่ลงทุนหุ้นกู้เริ่มวิตกมีความเสี่ยง เหตุยังไม่มีการเปิดเผยการชำระหนี้ 9พันล้านดอลลาร์ที่ใกล้ครบกำหนด

จากกลุ่มทุนอาหรับที่ภาคภูมิใจกับคำขวัญ “พระอาทิตย์ไม่เคยตกที่ดูไบ เวิลด์” กลายเป็นอาณาจักรหนี้ท่วม 5.9 หมื่นล้านดอลลาร์ และอยู่ระหว่างเจรจาขอขยายเวลาการไถ่ถอนออกไปจากกำหนดเดิมในช่วงกลางปีหน้า

สำนักงานการคลังของรัฐบาลท้องถิ่นดูไบ รัฐสำคัญ 1 ใน 7 รัฐของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ แถลงเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายนที่ผ่านมาว่า บริษัทดูไบ เวิลด์ กลไกการลงทุนหลักของรัฐ เตรียมเจรจากับเจ้าหนี้ เพื่อขอชะลอการชำระหนี้หุ้นกู้และพันธบัตรอิสลามออกไปก่อน อย่างน้อยถึงวันที่ 30 พฤษภาคมปีหน้า ซึ่งในจำนวนนั้นรวมถึงหนี้ในรูปพันธบัตรอิสลาม 3.52 พันล้านดอลลาร์ ออกโดยนาคีล บริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ในเครือ ซึ่งมีกำหนดไถ่ถอนตั้งแต่ 14 ธันวาคม 2552

ดูไบ เวิลด์ เป็น 1 ใน 3 กลไกการลงทุนสำคัญของรัฐ ทำงานคู่ขนานดูไบ โฮลดิ้ง และบรรษัทเพื่อการลงทุนแห่งดูไบ (Investment Corporation of Dubai) นอกเหนือจากมีบริษัทลูกในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์แล้ว บริษัทลูกอื่น ๆ ได้แก่ดีพี เวิลด์ และอิสติธมาร์ บรรษัทเงินทุน ที่มีการลงทุนในบริษัทต่าง ๆ ในสาขาบริการการเงิน สินค้าอุปโภคบริโภค จนถึงภาคอุตสาหกรรม และอสังหาริมทรัพย์

การขอขยายเวลาการชำระหนี้ เป็นก้าวแรกที่จะนำไปสู่การปรับโครงสร้างธุรกิจในดูไบ เวิลด์ ทั้งนี้ กลไกการลงทุนของรัฐดูไบเคยชี้แจงเมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมาว่า การปรับโครงสร้างธุรกิจของกลุ่มใกล้จะแล้วเสร็จสมบูรณ์ ซึ่งจะช่วยประหยัดต้นทุนการดำเนินงานได้มากถึง 800 ล้านดอลลาร์ ในอีก 3 ปีข้างหน้า และนำไปสู่การปรับลดกำลังคนที่มีอยู่ทั่วโลก 15% เหลือประมาณ 70,000 คน

แรงกระเพื่อมของการตัดสินใจขอขยายเวลาการชำระหนี้ โดยนอกเหนือผลกระทบต่อตลาดหุ้น และตลาดการเงินในประเทศ สถาบันจัดอันดับระหว่างประเทศอย่างน้อย 2 แห่ง ได้แก่มูดีส์ อินเวสเตอร์ เซอร์วิส และสแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ ได้ตัดสินใจปรับลดเรตติ้งความน่าเชื่อถือทางการเงินของบริษัทต่าง ๆ ที่มีสายสัมพันธ์ทางธุรกิจเกี่ยวข้องกับรัฐดูไบหลายราย

ในส่วนของมูดีส์ฯได้ปรับลดบริษัทอีมาร์ พร้อพเพอร์ตีส์ บริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ บริษัทเจเบล อาลี ฟรี โซน ผู้ดำเนินธุรกิจนิคมอุตสาหกรรม บริษัทดีไอเอฟซี อินเวสต์เมนต์ และบริษัทดูไบ โฮลดิง คอมเมอร์เชียล โอเปอเรชั่น กรุ๊ป ลงสู่ระดับต่ำกว่า “น่าลงทุน” หรือที่เรียกกันว่าระดับของพันธบัตรขยะ (Junk bond) แต่ดีพี เวิลด์ ผู้ให้บริการท่าเรือรายใหญ่ที่สุดในตะวันออกกลาง บริษัทลูกของดูไบ เวิลด์ การประปา และการไฟฟ้าดูไบ ถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือลงเช่นกัน โดยมาอยู่ที่ระดับ Baa2 แต่สูงกว่าระดับพันธบัตรขยะ 2 ขั้น

ขณะที่เอสแอนด์พีปรับลดเรตติ้งบริษัทในกลุ่มแรก รวมถึงดีพี เวิลด์ ลงมาเช่นกัน แต่ส่วนใหญ่สูงกว่าระดับ “ไม่น่าลงทุน” อยู่ 3 ขั้น เหนือระดับพันธบัตรขยะ โดยมีตั้งแต่ระดับ BBB+ จนถึง BBB-

สำหรับนักลงทุนที่มีความเสี่ยงผูกพันอยู่กับดูไบ เวิลด์ เริ่มวิตกกังวลมากขึ้น เนื่องจากทางการดูไบไม่ได้เปิดเผยว่าจะชำระหนี้มากกว่า 9 พันล้านดอลลาร์ ที่กำลังจะครบกำหนดไถ่ถอนในอีก 4 ปีนี้อย่างไร ประกอบกับเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ดูไบ เวิลด์ ได้กู้ยืมเงินจากธนาคารของรัฐบาลอาบู ดาบี เป็นจำนวนเงิน 5 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นครึ่งหนึ่งของวงเงิน 1 หมื่นล้านดอลลาร์ ที่ชี้ค โมฮัมเหม็ด บิน ราชิด อัล มัคตูม ผู้ครองนครรัฐดูไบ วางแผนระดมทุนภายในสิ้นปีนี้

ทั้งนี้ จากข้อมูลที่รวบรวมโดยดอยช์แบงก์ พบว่าดูไบมีหนี้ที่จะครบกำหนดไถ่ถอน 4.3 พันล้านดอลลาร์ และอีก 4.9 พันล้านดอลลาร์ จะครบกำหนดไถ่ถอนในไตรมาสแรกของปี 2553 ซึ่งเป็นทั้งหนี้ที่เกิดจากการออกพันธบัตรรัฐบาลและหุ้นกู้ของบริษัทเอกชน ขณะที่คณะกรรมการการคลังดูไบได้ว่าจ้างดีลอยต์เป็นผู้รับผิดชอบการปรับโครงสร้างหนี้ให้กับดูไบ เวิลด์

ทางด้านชีคอาห์เหม็ด บิน ซาเอ็ด อัล-มัคทูม ประธานคณะกรรมาธิการการเงินสูงสุดของดูไบ ซึ่งเป็นหนึ่งในเจ็ดรัฐของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ออกมาแถลงปกป้องข้อเสนอพักชำระหนี้ของรัฐบาลดูไบ สำหรับกลุ่มบริษัท “ดูไบ เวิร์ลด์” ซึ่งเป็นของรัฐบาล

ชีคอาห์เหม็ด บิน ซาเอ็ด อัล-มัคทูม กล่าวว่า ได้มีการวางแผนการอย่างรอบคอบ ก่อนที่รัฐบาลจะเข้าแทรกแซงเรื่องนี้ และกระทำไปโดยตระหนักดีถึงปฏิกิริยาตอบสนองจากตลาดโลก พร้อมระบุว่าจะเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมในต้นสัปดาห์หน้า

รายงานข่าวระบุว่า คำแถลงนี้มีขึ้นขณะที่ตลาดหุ้นโลกตกหนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งตลาดหุ้นในยุโรป ท่ามกลางความวิตกว่าจะเกิดการผิดนัดชำระหนี้อย่างกว้างขวาง ภายหลังที่กระทรวงการคลังดูไบแถลงเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายนที่ผ่านมาว่า กลุ่มบริษัท “ดูไบ เวิร์ลด์” ซึ่งเป็นของรัฐบาล ได้ขอทำข้อตกลงกับเจ้าหนี้เพื่อพักชำระหนี้นาน 6 เดือน โดยขยายเวลาชำระหนี้ไปอย่างน้อยจนถึง 30 พฤษภาคมปีหน้า รวมถึงหนี้พันธบัตรอิสลามมูลค่า 3,520 ล้านดอลลาร์ ของ”นักฮีล” ซึ่งเป็นบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ในเครือ ที่เดิมมีกำหนดชำระคืนใน 14 ธันวาคม ซึ่งนับเป็นมาตรการแรกในความพยายามของรัฐบาลที่จะปรับโครงสร้าง “ดูไบ เวิลด์ “

ขณะที่นักวิเคราะห์มองว่า ความเคลื่อนไหวนี้ของรัฐบาลดูไบครั้งนี้ ได้ส่งผลกระทบต่อความมั่นใจของนักลงทุนในตะวันออกกลาง และเสี่ยงต่อการผิดนัดชำระหนี้สาธารณะครั้งมโหฬาร

นายนิค ชามี หัวหน้าฝ่ายวิจัยตลาดเกิดใหม่ อาร์บีซี แคปิตอล มาร์เก็ต ของแคนาดา กล่าวว่า ดูไบเป็นเครื่องหมายสำคัญของความเฟื่องฟูของสภาพคล่องทั่วโลก การขอเลื่อนเวลาชำระหนี้ครั้งนี้ บ่งบอกว่าอาจมีการผิดนัดชำระหนี้เพิ่มขึ้น ในตลาดเกิดใหม่และทั่วโลก

เว็บไซท์หนังสือพิมพ์ เดลี่ เมล รายงานว่า เดวิด เบ็คแค่ม ซูเปอร์สตาร์แห่งวงการลูกหนัง และแบร้ด พิทท์ ซูเปอร์สตาร์แห่งวงการมายาฮอลลีวู้ด ต่างได้รับการคาดหมายว่าจะอยู่ในกลุ่มของคนที่มีชื่อเสียง ที่พลอยฟ้าพลอยฝนเข้าไปในอยู่ในวิกฤติเครดิตของดูไบด้วย เพราะมูลค่าของสินทรัพย์ที่พวกเขาซื้อไว้ในดูไบ ดิ่งฮวบลงอย่างน่าใจหาย ในขณะที่ดูไบกำลังดิ้นรนรับมือกับสภาพหนี้จำนวนมหาศาล

สถานการณ์ในดูไบ ได้แปรสภาพจากแย่เป็นแย่ลง หลังจาก ” นัคฮีล ” บริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และบริษัทแม่คือ กลุ่มบริษัท ” ดูไบ เวิร์ลด์ ” ซึ่งเป็นโฮลดิ้ง คอมปานี ที่สำคัญของ ดูไบ ได้ขอพักการชำระหนี้เป็นเวลา 6 เดือน มีรายงานด้วยว่า รัฐบาลดูไบ ซึ่งเป็นหนึ่งใน 7 รัฐที่ใหญ่ที่สุดของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ จำเป็นต้องเชิญผู้เชี่ยวชาญจากสำนักตรวจสอบบัญชี ดีลอยต์ มาให้คำแนะนำในการปรับโครงสร้างทางการเงิน ในขณะที่เศรษฐกิจใกล้จะพังทะลายเพราะหนี้สินมูลค่ามหาศาลถึง 8 หมื่นล้านดอลล่าร์ หรือราว 2 ล้าน 8 แสนล้านบาท

ดูไบ เวิร์ลด์ กลุ่มบริษัทที่เป็นแรงผลักดันอันสำคัญที่อยู่เบื้องหลังการเติบโตอย่างรวดเร็วของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ได้ร้องขอให้บรรดาเจ้าหนี้ยอมระงับการเรียกชำระไถ่ถอนตราสารหนี้ของบริษัทและบริษัทในเครือคือ นัคฮีล มูลค่า 59,000 ล้านดอลล่าร์ หรือกว่า 2 ล้านล้านบาท ออกไปก่อนเป็นเวลา 6 เดือน ท่ามกลางความวิตกที่ว่า บริษัทนัคฮีลจะไม่สามารถเดินหน้าพัฒนาเกาะต้นปาล์ม จูไมราห์ และโครงการอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงได้อีกต่อไป และที่น่าวิตกยิ่งกว่านั้น ก็คือเรื่องที่ดูไบอาจจะผิดนัดการชำระหนี้ด้วย

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ได้ก่อให้เกิดวิกฤติด้านความเชื่อมั่นในช่วงที่เศรษฐกิจโลกำลังอยู่ระหว่างการฟื้นตัว ในสภาพที่ยังเปราะบาง และอาจจะทำให้บรรดาธนาคารที่ให้เงินกู้แก่ ดูไบ เวิร์ลด์ ต้องประสบหายนะด้วยเช่นกัน ขณะที่คนดังระดับซูเปอร์สตาร์ ไม่ว่าจะเป็นเบ็คแค่ม , พิทท์ , ไมเคิล โอเว่น , โจ โคล , แอนดี้ โคล , เดวิด เจมส์ และเคียรอน ไดเออร์ ต่างก็ได้รับการคาดหมายว่า ไปซื้ออสังหาริมทรัพย์เอาไว้บนเกาะแห่งนี้

มีการสันนิษฐานกันว่า อาบู ดาบี ซึ่งเป็นเมืองหลวงของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อาจจะให้เงินกู้แก่ดูไบ แต่นักลงทุนยังไม่แน่ใจ แต่อาบู อาบี ก็เคยช่วยเหลือทางการเงินแก่ดูไบมาแล้ว 1 หมื่นบ้านดอลล่าร์ หรือราว 350,000 ล้านบาทในปีนี้ และอาบู ดาบี เองก็กำลังเผชิญสภาพหนี้จำนวนมหาศาลด้วยเช่นกัน

เจ้าหน้าที่จากสำนักตรวจสอบบัญชี ดีลอยต์ ในอังกฤษ ได้ออกเดินทางจากกรุงลอนดอน ไปยังดูไบแล้ว เพื่อให้คำปรึกษาด้านการปรับโครงสร้างทางการเงิน มีความเป็นไปได้ที่ดูไบ เวิร์ลด์จำเป็นจะต้องขายสินทรัพย์ หลังจากวิกฤติเครดิตทำให้มูลค่าสินทรัพย์ลดลง ขณะที่การเงินล่มสลายเช่นเดียวกับการท่องเที่ยว ราคาบ้านในดูไบ ร่วงลงไปถึง 47 เปอร์เซ็นต์ ในช่วงไตรมาส 2 เมื่อเปรียบเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของเมื่อ 1 ปีก่อน

รัฐบาลดูไบ ได้ปลดประธานของดูไบ โฮลดิ้ง และดูไบ เวิร์ลด์ ซึ่งเป็นบริษัทยักษ์ใหญ่ของรัฐ ธนาคารด๊อยเช่อ ของเยอรมนี ระบุว่า ดูไบจะต้องจ่ายหนี้มูลค่า 4,300 ล้านดอลล่าร์ ในเดือนหน้า และอีก 4,900 ล้านดอลล่าร์ ในช่วงไตรมาสแรกของปี 2553

ท่องเที่ยวไทย…จะขายอะไรดี

คอลัมน์ สามัญ สำนึก

โดย ทวี มีเงิน

ในที่สุดการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย “ททท.” มีหัวเสียที หลังจาก “ไร้หัว” มานานหลายเดือน เป็นคนในอดีตรองผู้ว่าการ ชื่อ “คุณสุรพล เศวตเศรนี” มากอบกู้วิกฤตท่องเที่ยว ผู้ว่าการคนใหม่แถลงนโยบายว่า จะไม่เน้นแผนงานเดิม แต่จะเน้นวิสัยทัศน์ 4 ประเด็นหลัก

แต่ที่น่าสนใจที่สุดคือ การนำเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวมากยิ่งขึ้นเพราะเพียงอาศัยโรดโชว์หรือเทรดโชว์เพียงอย่างดียวไม่ได้ ต้องมีการนำเสนอข้อมูลที่หลากหลาย เพื่อให้เข้าถึงผู้บริโภคมากขึ้น

ตรงนี้น่าสนใจ หลังจากที่เราไม่ให้ความสนใจในการใช้เทคโนโลยีเข้ามาบริหารการท่องเที่ยว

“ดร.ศุภชัย พานิชภักดิ์” เลขาธิการอังค์ถัด เคยเล่าให้ฟังว่า เมื่อ 2 ปีที่แล้ว “อีทัวริซึ่ม” กำลังมาแรง ตนได้ติดต่อรัฐบาลไทยและการท่องเที่ยวฯในสมัยนั้นรีบปักธงเป็นเจ้าภาพจัดสัมมนาใหญ่เพื่อส่งเสริมท่องเที่ยวไทยเพราะเป็นงานใหญ่ระดับโลก ทั้งรัฐบาลและการท่องเที่ยวฯต่างเงียบเฉย มาเลเซียจึงฉกไป มีนักธุรกิจ บริษัทท่องเที่ยวจากทั่วโลกเข้ามากันจำนวนมาก แต่กลับไม่เห็นนักธุรกิจและเจ้าหน้าที่คนไทยไปร่วมงานนี้

มันสะท้อนถึงวิสัยทัศน์และการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เป็นอย่างดี วิสัยทัศน์ที่แถลงอาจจะเพริศแพร้วศิวิไลซ์แต่จะไม่มีประโยชน์อันใดถ้าไม่ได้รับการปฏิบัติ นโยบายข้อหนึ่งที่ผู้ว่าการคนใหม่ควรต้องทำอย่างยิ่ง คือ “ต้องไม่ทำเหมือนกับที่ผู้ว่าการคนก่อน ๆ เคยทำมา”

ที่ผ่านมาเราหากินกับมรดกทางธรรมชาติ มรดกจากประวัติศาสตร์ ได้ใช้ทรัพยากรของประเทศอย่างฟุ่มเฟือย และใช้งบประมาณอย่างเละเทะ

การท่องเที่ยวฯเป็น “ขุมทรัพย์” ของนักการเมืองกลุ่มธุรกิจบันเทิงรายใหญ่ที่อิงพรรคการเมือง เอเยนซี่ และบริษัทรับจัด อีเวนต์มากมายที่เข้าไปแสวงหาประโยชน์มาทุกยุคทุกสมัย

กลุ่มธุรกิจเหล่านี้จะวิ่งหานักการเมืองโดยเป็นผู้สนับสนุนในการเลือกตั้งหรือวิ่งเข้าหาผู้บริหารระดับสูงในองค์กรที่ให้การสนับสนุน โดยแลกกับการ “คิกแบ็ก” กลับ

จึงอย่าแปลกใจที่เห็นการโปรโมตการท่องเที่ยวฯออกมาในราคาที่แพงเกินจริง เป็นการตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

ครั้งหนึ่ง ททท.ทุ่มงบประมาณหลายสิบล้าน เอาซูเปอร์สตาร์ตกรุ่นมาโปรโมตท่องเที่ยว คนในวงการวิจารณ์กันแซดถึงความเหมาะสมกับเงินงบประมาณที่จ่ายเป็นค่าตัว

ยังมีอีกหลาย ๆ งานที่ไม่เกี่ยวกับการท่องเที่ยวฯ แต่ก็พยายามจัดขึ้นมาเพื่อใช้งบประมาณ อย่างบางกอกฟิล์มเฟสติวัลที่ลงทุนหลายร้อยล้านจนกลายเป็นช่องทางทำมาหากิน มีการฟ้องร้องเอาผิดกับผู้บริหารจนอื้อฉาว หรืออย่างงานมหกรรมคอนเสิร์ตที่พัทยา เห็นแต่มีวัยรุ่นท้องถิ่นมาเที่ยวแถมยังตีกันวุ่นวายทุกปี แทนที่จะส่งเสริมกลับกลายเป็นการทำลาย

ที่ผ่านมาการท่องเที่ยวฯใช้งบฯมหาศาลทุมเทไปกับการทำหนังโฆษณา อีเวนต์มาร์เก็ตติ้งโรดโชว์ต่างประเทศ สนับสนุนกิจกรรมต่าง ๆ อย่างไร้ทิศทางตามใบสั่งของการเมืองแทนที่จะนำงบประมาณเหล่านั้นมาใช้ในการทำวิจัย มาบริหารจัดการทรัพยากร ด้านการท่องเที่ยว เป็นการลงทุนที่ยั่งยืนกว่า

การทำแผนการตลาดไม่ใช่สิ่งที่เสียหายและเป็นสิ่งจำเป็น แต่ทุกอย่างต้องมีแผนงานส่งเสริมการท่องเที่ยวจริง ๆ เปิดให้ทุกคนทุกค่ายเข้ามาแข่งขันด้วยความโปร่งใส ไม่ใช่ให้งบฯตามใบสั่ง ล็อกสเป็กให้กับกลุ่มทุนสนับสนุนการเมือง หรือ คนใกล้ชิดกับเจ้าหน้าที่ระดับสูงแล้วแบ่งผลประโยชน์กัน

“คุณสุรพล” แม้จะเป็นคนในที่รู้เรื่องดีก็ตาม คงต้องหนักและเหนื่อยที่จะแหวกม่านประเพณีที่ปฏิบัติกันมานาน ทั้งการทำงานของคนในองค์กรที่เคยชินกับการทำงานแบบเดิม ๆ ต้องฝ่าด่านธุรกิจที่เข้ามาหาประโยชน์โดยมีนักการเมืองหนุนหลัง ที่ว่ามาทั้งหมดไม่ได้มีเจตนาตำหนิแบบเหมาโหล บุคลากรที่ดีที่ตั้งใจก็มี มิเช่นนั้นองค์กรนี้คงไม่อยู่รอดปลอดภัยมาจนถึงวันนี้แน่

แต่ก็ยังมีอีกหลายเรื่องที่ต้องกลับมาทบทวนกันใหม่ อาจถึงขั้นถอดรื้อแบบยกเครื่องกันเลยทีเดียว ตั้งแต่วิสัยทัศน์อาจจะต้องมาทบทวนจุดอ่อนจุดแข็งกันใหม่หมด ว่าเราจะขายอะไร

ต้องมาทบทวนว่า “ธรรมชาติ” ที่เราขายอยู่ทุกวันนี้ยังเป็นจุดแข็งเหมือนเดิมหรือไม่ เท่าที่เคยเดินทางไปต่างประเทศมาบ้าง บอกตรง ๆ ว่าธรรมชาติของเขาดีกว่าเราเยอะ ทั้ง ความเป็นธรรมชาติ การบริหารจัดการที่ดีกว่า

สิ่งที่เราดีกว่าเขาคือเรื่องวัฒนธรรม แต่ที่ผ่านมาการท่องเที่ยวฯไม่เคยหยิบเอาจุดเด่นทางวัฒนธรรมมาขายแบบ เป็นชิ้นเป็นอันสักที ยังขายแต่ของเก่ากิน

ทีดีอาร์ไอ แนะรัฐบาลทบทวนระบบภาษี เพิ่มความชอบธรรม ลดความเหลื่อมล้ำของคนทุกกลุ่ม เหตุโครงสร้างภาษีทั้งทางตรงและทางอ้อมไม่เป็นธรรม เผยกลุ่มคนรวย-บริษัทขนาดใหญ่ ได้ประโยชน์ปีละกว่า 1.3 แสนล้านบาท “นิพนธ์” ระบุรัฐแบกขาดทุนปีละ 3.5 หมื่นล้านบาท หรือ 47% ของงบแทรกแซงสินค้าเกษตร ชี้มีเอกชนแค่ 2-4 รายได้ประโยชน์

นายสมชัย จิตสุชน ผู้อำนวยการวิจัย ด้านการพัฒนาเศรษฐกิจส่วนรวมและการกระจายรายได้ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เสนองานวิจัยหัวข้อมาตรการการคลังเพื่อความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจและสังคม : การวิเคราะห์ภาระภาษีและการขยายฐานภาษี ในงานสัมมนาประจำปีทีดีอาร์ไอ เมื่อวานนี้ (25 พ.ย.) กล่าวถึง ภาพรวมของระบบภาษี ว่า ปัจจุบันสัดส่วนภาษีต่อรายได้ประชาชาติของไทยยังต่ำหรือคิดเป็น 16-18% เท่านั้น โดยเมื่อเทียบกับประเทศกำลังพัฒนาด้วยกันก็ถือว่ายังอยู่ในระดับต่ำ มีการพึ่งพิงภาษีทางอ้อมมากกว่าภาษีทางตรง แต่สัดส่วนภาษีทางตรงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

ขณะเดียวกัน ภาษีนิติบุคคลสูงกว่าภาษีทางตรง โดยมากกว่าภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาประมาณ 2 เท่าตัวในภาวะปกติ และภาษีมูลค่าเพิ่มมีสัดส่วนสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว และมีความผันผวนเช่นเดียวกันกับภาษีนิติบุคคล

“เราพบว่าโครงสร้างภาษีของไทยมีความอ่อนไหวต่อภาวะเศรษฐกิจสูง โดยภาษีนิติบุคคล และมูลค่าเพิ่ม มีผันผวนสูง ซึ่งทั้ง 2 ภาษีนี้ มีผลต่อรายได้รัฐบาล ที่จะช่วยด้านสังคมและดูแลคนยากจน ช่วยแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ เมื่อเกิดความผันผวน ในส่วนนี้ก็จะได้รับผลกระทบไปด้วย”

สาเหตุที่ฐานรายได้ต่ำ คือ สัดส่วนแรงงานนอกระบบสูง ทั้งในภาคเกษตรและนอกภาคเกษตร การกระจายรายได้ที่เหลื่อมล้ำสูง ทำให้มีผู้มีรายได้น้อยกว่าเกณฑ์ภาษีจำนวนมาก ในขณะที่ผู้มีรายได้สูงก็มีช่องทางลดหย่อน หรือมีการโยกย้ายฐานเงินได้ให้ไปสู่ฐานที่เสียภาษีต่ำ และมีการยกเว้นภาคเศรษฐกิจหรือให้ส่วนลดสูง จึงควรมีการศึกษาการกระจายภาษีตามกลุ่มประชากร และภาคเศรษฐกิจ ว่า มีความเหมาะสมเพียงใด และควรปรับเปลี่ยนฐานภาษีให้สอดคล้องกับหลักความเสมอภาคอย่างไร

นายอมรเทพ จาวะลา ผู้เสนองานวิจัยเดียวกันจากทีดีอาร์ไอ กล่าวว่า ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และภาษีนิติบุคคล ซึ่งเป็นภาษีทางตรงนั้นผลศึกษาพบว่าภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจำนวนผู้เข้าระบบภาษีมีน้อย และผู้ที่อยู่ในฐานภาษีสามารถหักลดหย่อนได้มากถึง 20% ของรายได้ ท้ายสุดอัตราภาษีแท้จริงจะต่ำเพียง 5% ของรายได้ โดยมีจำนวนผู้เสียภาษีไม่ถึงครึ่งของผู้มีงานทำ และผู้ที่ขอลดหย่อนภาษีส่วนใหญ่เป็นคนกรุงเทพฯ ที่มีรายได้สูง

“ผู้มีรายได้ทุกคนควรอยู่ในระบบภาษี แม้ค่าลดหย่อนบางประเภทจะช่วยลดค่าใช้จ่ายสำหรับคนที่มีภาระ อาทิเช่น มีลูก เป็นที่สิ่งสมควร แต่ค่าลดหย่อนประเภทที่สร้างแรงจูงใจให้เกิดการลงทุน การออม อาจทำให้รัฐสูญเสียและเอื้อประโยชน์ให้กับบุคคลผู้มีรายได้สูงมากเกินไป ขณะที่ภาษีเงินได้นิติบุคคลนั้น ผลศึกษาพบว่าสัดส่วนภาษีต่อรายได้อยู่ระดับต่ำเช่นกัน โดยบริษัทขนาดเล็กชำระภาษีมากกว่าบริษัทใหญ่

แต่บริษัทรายใหญ่กลับได้รับลดหย่อนภาษีมากกว่าบริษัทเล็ก ทำให้บริษัทเล็กต้องจ่ายภาษีมากกว่าบริษัทใหญ่ โดยเฉพาะบริษัทใหญ่ในตลาดหลักทรัพย์ ที่ได้รับสิทธิประโยชน์จากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) อีกด้วย ทำให้มีรายได้มาก แต่ชำระภาษีน้อย ดังนั้น จึงควรปรับปรุงมาตรการภาษีให้เท่าเทียมกัน”

แนะรื้อสิทธิประโยชน์บีโอไอ

นายชัยสิทธิ์ อนุชิตวรวงศ์ ผู้เสนองานวิจัย ทีดีอาร์ไอ ผู้เสนองานวิจัยเกี่ยวกับภาษีทางอ้อมและการกระจายภาระภาษี กล่าวว่า ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีสรรพสามิต และภาษีศุลกากร มีผลต่อภาษีทางอ้อมถึง 95-96% โดยภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งเก็บจากฐานการบริโภคและการบริการ ทำให้สินค้าทุกชนิดเข้าข่ายการเสียภาษี แต่รัฐมีข้อยกเว้นถึง 28 หัวข้อสินค้าใหญ่ อาทิเช่น อาหาร พืชผลเกษตร

“สินค้าบางรายที่ได้รับยกเว้นจะเอื้อผู้ประกอบการรายใหญ่ ที่ได้รับสิทธิประโยชน์ภาษีจากบีโอไอด้วย ทำให้แต่ละปีมีการขอคืนภาษีสูงถึง 1.3-1.4 แสนล้านบาท ซึ่งอาจทำให้เกิดการใช้ใบกำกับภาษีปลอม ส่งผลให้รัฐสูญรายได้ หรือคืนภาษีไปทั้งๆ ที่ไม่มีการส่งออก ขณะที่ภาษีศุลกากรนั้น ภาษีนำเข้าเก็บได้ต่ำลง เพราะการปฏิรูปโครงสร้างภาษี และข้อตกลงการค้าระหว่างประเทศ ทำให้ผู้นำเข้าหลายกลุ่มได้รับประโยชน์ทางภาษีหลายด้าน”

สำหรับหัวข้อ “มาตรการการคลังเพื่อความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจและสังคม : ใครได้ประโยชน์จากการใช้จ่ายของรัฐในโครงการที่สำคัญ” นั้น ผู้เสนองานวิจัย โดยนายวิโรจน์ ณ ระนอง สรุปการกระจายผลประโยชน์จากการใช้จ่ายด้านรักษาพยาบาลและการศึกษา

พบว่าด้านสาธารณสุขนั้น มีแนวโน้มที่กลุ่มผู้มีฐานะดีได้รับประโยชน์มากกว่ากลุ่มคนมีรายได้น้อย ส่วนด้านการศึกษาพบว่ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามระดับรายได้ โดยกลุ่มผู้มีฐานะดีทุกกลุ่มจะได้รับประโยชน์กว่า 10% ของงบประมาณรวม ขณะที่กลุ่มคนระดับล่างได้รับประโยชน์น้อยกว่า 10%

“นิพนธ์”ชี้ศก.ไทยฟื้นตัวช้ากว่าศก.โลก

นายนิพนธ์ พัวพงศกร ประธานทีดีอาร์ไอ กล่าวว่า ภาวะเศรษฐกิจไทยต้องอาศัยเวลาในการฟื้นตัว ซึ่งอาจจะนานกว่าการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกที่คาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 5 ปี เพราะเศรษฐกิจไทยมีปัญหาในประเทศ อาทิเช่น ปัญหาการเมือง ปัญหาพึ่งพาการส่งออกเป็นหลัก โดยมองว่าการฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยคงไม่ใช่ตัววี แต่เป็นเหมือนลูกปิงปองที่เด้งขึ้นเด้งลงมากกว่า

ทั้งนี้ ปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองรุนแรงช่วงที่ผ่านมา น่าจะเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับโครงสร้างเศรษฐกิจของประเทศ เพราะความไม่เสมอภาคทางเศรษฐกิจยังสูงมาก รวมทั้งนโยบายรัฐเปิดช่องให้มีการแสวงหาผลกำไรส่วนเกินในรูปแบบต่างๆ การผูกขาดและแสวงหาผลประโยชน์จากโครงการรัฐ ปัญหาความขัดแย้งการเมืองจึงมีโอกาสเรื้อรังต่อไป

“การปฏิรูปการเมืองที่เน้นเปลี่ยนแปลงกฎกติกา การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ จะไม่สามารถแก้ไขปัญหาการเมืองต่างๆ ได้ ตราบใดที่ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจของประชาชนกลุ่มต่างๆ ยังไม่ได้รับการแก้ไข” นายนิพนธ์กล่าว

ระบุรัฐขาดทุนโครงการจำนำอ่วม

นายนิพนธ์ ยังกล่าวว่า นโยบายแทรกแซงตลาดสินค้าเกษตรได้ข้อสรุป ว่า ไม่ได้ช่วยเกษตรกรแท้จริง เพราะผู้ได้รับประโยชน์จากนโยบายเป็นนักธุรกิจ 2-3 รายเท่านั้น และยังเกิดพฤติกรรมคอร์รัปชันมากในแวดวงการเมือง โดยอ้างการช่วยเหลือเกษตรกร ทั้งนี้ จากการศึกษาพืช 3 ชนิดได้แก่ ข้าว มัน ลำไย ปี 2547-2548 ใช้งบปีละ 6.65 หมื่นล้านบาท ยางพาราปีละ 7.4 พันล้านบาท ช่วงปี 2540-2545 พบว่าขาดทุนปีละ 3.5 หมื่นล้านบาท หรือ 47% ของต้นทุนแทรกแซง เพราะรัฐซื้อแพง แต่ขายถูก

ขณะเดียวกัน ยังพบว่านโยบายแทรกแซงตลาดเกษตร ยังก่อให้เกิดความสูญเปล่าของสังคม เพราะการใช้เงินภาษีแทรกแซงทำให้เกษตรกรดีขึ้น แต่ผู้บริโภคซื้อของแพงขึ้น ทำให้เกิดความสูญเปล่าใน 5 สินค้าเกษตร ถึง 2.9 หมื่นล้านบาทต่อปี ขณะที่ผลตอบแทนส่วนเกินปีละ 3.6 หมื่นล้านบาท พบว่าเกษตรกรได้ส่วนแบ่งน้อยกว่าพ่อค้า

“จากการศึกษาพบว่าผลตอบแทนส่วนเกินกระจุกตัวในมือผู้ส่งออก 2-4 รายแรก และผู้ประกอบการใหญ่ไม่กี่ราย นอกจากนั้น ยังขบวนการแทรกแซงสินค้าเกษตรจะมีการวิ่งเต้นมีปัญหาทุจริต ใช้อำนาจการเมืองแสวงหาผลประโยชน์ ทำให้เกิดการสูญเสีย ดังนั้น ภาครัฐควรเลิกแทรกแซงตลาดสินค้าเกษตร ปล่อยให้เอกชนค้าขาย แต่กำกับเอกชนไม่ให้เอาเปรียบเกษตรกร แต่คงไว้สำหรับนโยบายช่วยเหลือเกษตรกรที่ยากจน”

ประกันรายได้ เดินมาถูกทาง

นายนิพนธ์ กล่าวว่า ส่วนมาตรการประกันรายได้ เน้นถือว่าเดินมาถูกทางแล้ว แต่มีจุดอ่อน 4 ประการ คือ 1. เกษตรกรจำนวนมากไม่เข้าใจ เพราะประชาสัมพันธ์อ่อน 2. เริ่มต้นล่าช้า เพราะมีกลุ่มผลประโยชน์เตะถ่วงและคัดค้าน 3.พื้นที่จดทะเบียนอาจสูงเกินจริง เพราะแยกจดทะเบียนพืช 3 ชนิดและไม่มีเวลาในการตรวจสอบ และ 4. ปริมาณการประกันต่อครอบครัว และราคาประกันสูงเกินไป อาจจะทำให้รัฐต้องใช้งบหลายหมื่นล้านบาท

“ควรปรับลดปริมาณประกันราคาสินค้าเกษตร อาทิเช่น ข้าวเปลือกเหลือ 10 ตันต่อครอบครัว การให้เกษตรกรจ่ายเบี้ยประกันให้กับบริษัทประกันภัยเอกชนที่เข้าร่วมโครงการ การลงทุนระบบถ่ายภาพผ่านดาวเทียม เพื่อตรวจสอบพื้นที่ในการประกันราคา และไม่ควรใช้เงินกู้ในโครงการต่างๆ ควรจัดสรรจากงบประมาณ”

“เดือนเด่น”แนะแก้ พ.ร.บ.แข่งขันการค้า

นางเดือนเด่น นิคมบริรักษ์ นักวิชาการทีดีอาร์ไอ กล่าวว่า การผูกขาดในระบบเศรษฐกิจไทยยังเป็นปัญหา สำหรับผลตอบแทนส่วนเกินในเศรษฐกิจ เนื่องจากการผูกขาดการกระจุกตัวของรายได้ในภาคธุรกิจ โดยที่ผ่านมา มีการร้องเรียนด้านต่างๆ ให้หน่วยงานภาครัฐแก้ไข แต่ไม่มีผลปรากฏชัดเจนว่าหน่วยงานภาครัฐได้แก้ไขตามที่มีข้อร้องเรียนจากประชาชน โดยเฉพาะปัญหาการแข่งขันของ 10 กลุ่มอุตสาหกรรมหลัก

อาทิเช่น ปูนซีเมนต์ จักรยานยนต์ เบียร์ โทรศัพท์เคลื่อนที่ การค้าปลีก เคเบิลทีวี ดังนั้น จึงควรแก้ไข พ.ร.บ.แข่งขันทางการค้า 2542 เนื่องจากโครงสร้างกรรมการถูกการเมืองครอบงำจนไม่สามารถทำอะไรได้ มีการประชุมเพียง 1-2 ครั้งต่อปีเท่านั้น และหน่วยงานภาครัฐมักจะใช้อำนาจ หรือให้ข้อมูลกับภาคเอกชน เพื่อสมประโยชน์ทั้ง 2 ฝ่าย

ปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ข่าวเล็กๆ ที่อาจเป็นไม่มีใครใส่ใจ แต่อาจเป็นจุดตายของ ทักษิณ ในคดียึดทรัพย์ 76,000 ล้าน ในศาลฎีกาฯ นั่นคือ คำให้การของ ก.ล.ต. ที่ยืนยันว่า ทักษิณ ใช้ นอมินี ในการซื้อขายหุ้นชินคอร์ป ประชาชาติออนไลน์ เปิดบทวิเคราะห์ ล่าสุด “ประสงค์ วิสุทธิ์” ในประเด็นร้อน กองทุนลับ “ซิเนตรา ทรัสต์”ที่จะเป็นเชือกมัดคอทักษิณ

…คาดกันว่าในช่วงต้นปี 2553 ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองจะตัดสินคดียึดทรัพย์กว่า 76,621 ล้านบาท ซึ่งมีการกล่าวหาว่า พ.ต.ต.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ร่ำรวยผิดปกติ ได้ทรัพย์สินจำนวนดังกล่าวมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายอันเนื่องมาจากการปฏิบัติหน้าที่นายกรัฐมนตรี

คดีนี้มีความสำคัญมากจนมองกันว่า เป็นสาเหตุสำคัญที่ พ.ต.ท.ทักษิณใช้วิธีการสารพัดรูปแบบเพื่อโค่นล้มผู้กุมอำนาจรัฐไทย อันประกอบด้วย รัฐบาลอภิสิทธิ์ ผู้นำกองทัพตุลาการระดับสูงบางกลุ่ม และกลุ่มอำมาตย์

ในช่วงนี้ ในคดีนี้ ศาลฎีกาฯกำหนดประเด็นการพิจารณาที่สำคัญไว้ 2 ประเด็นใหญ่ คือ

หนึ่ง พ.ต.ท.ทักษิณมีพฤติการณ์ในการคงไว้ซึ่งหุ้นบริษัท ชินคอร์ปอเรชั่น จำกัด ผ่านบริษัทที่ พ.ต.ท.ทักษิณเป็นเจ้าของ เช่น บริษัท แอมเพิลริช อินเวสต์เมนต์ บริษัท วินมาร์ค จำกัด และการถือหุ้นผ่านบุตรและพี่น้อง หรือที่เรียกง่าย ๆ ว่า พ.ต.ท.ทักษิณใช้ “นอมินี” ในการถือหุ้นชินคอร์ปมาตลอด ในช่วงดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

สอง พ.ต.ท.ทักษิณมีพฤติการณ์ใช้อำนาจรัฐเอื้อประโยชน์ในธุรกิจสัมปทานของบริษัทชินคอร์ป 5 เรื่อง เช่น 1.การแปลงค่าสัมปทานโทรศัพท์เคลื่อนที่เป็นภาษีสรรพามิต 2.การแก้ไขสัญญาโทรศัพท์เคลื่อนที่ปรับลดอัตราส่วนแบ่งรายได้ให้กับ เอไอเอส 3.อนุมัติให้รัฐบาลพม่ากู้เงิน 4,000 ล้านบาท เพื่อซื้อสินค้าของบริษัท ชินแซทเทลไลท์ 4. ลดค่าสัมปทานให้เอไอเอส และ 5 โครงการดาวเทียมไอพีสตาร์

การเอื้อประโยชน์ ทั้ง 5 มาตรการ เป็นผลให้บริษัทได้ประโยชน์ทำให้ราคาหุ้นของบริษัทสูงขึ้น

ดังนั้นเมื่อมีการขายหุ้นชินคอร์ปให้แก่บริษัท เทมาเส็ก โฮลดิ้งของสิงคโปร์ เงินที่ได้มาทั้งหมดจึงถือว่าได้มาโดยมิชอบจากการใช้อำนาจหน้าที่ของนายกรัฐมนตรี

อย่างไรก็ตามก่อนที่จะพิจารณาประเด็นว่า พ.ต.ท.ทักษิณใช้อำนาจในการเอื้อประโยชน์ให้แก่บริษัทชินคอร์ปหรือไม่ ต้องพิจารณาก่อนว่า พ.ต.ท.ทักษิณใช้ “นอมินี” ในการถือหุ้นชินคอร์ปหรือไม่ก่อน

ถ้าศาลฎีกาฯชี้ขาดว่า พ.ต.ท.ทักษิณมิได้ใช้ “นอมินี” ก็ไม่จำเป็นต้องพิจารณาในประเด็นการใช้อำนาจในการเอื้อประโยชน์อีก

เพราะเท่ากับว่าทรัพย์สินที่เพิ่มขึ้นผิดปกติเหล่านั้น ไม่ใช่ของ พ.ต.ท.ทักษิณ ศาลไม่มีอำนาจยึดให้ตกเป็นของแผ่นดิน จากการติดตามคำให้การของพยานฝ่ายโจทก์นั้น มีประเด็นหลักฐานบ่งชี้ว่า พ.ต.ท.ทักษิณใช้ “นอมินี” ในการถือหุ้นชินคอร์ปมาตลอด อาทิ

หนึ่ง การโอนหุ้นชินคอร์ป หุ้นและใบสำคัญแสดงสิทธิ์ธนาคารทหารไทยให้แก่นายพานทองแท้ ชินวัตร น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และนายบรรณพจน์ ดามาพงศ์ เมื่อ 31 สิงหาคม และ 1 กันยายน 2543 ปรากฏว่าในการโอนหุ้นดังกล่าว ไม่มีการจ่ายเงินกันจริง แต่บุคคลทั้งสามได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินชำระให้แก่ พ.ต.ท.ทักษิณ และคุณหญิงพจมาน ในราคาพาร์ 10 บาท

หลักฐานที่สำคัญอันหนึ่งคือ กรณีนายพานทองแท้ทำตั๋วสัญญาใช้เงินจ่ายให้คุณหญิงพจมาน 5,056,348,840 บาท ในจำนวนนี้ อ้างว่าเป็นหนี้ค่าหุ้นและใบสำคัญแสดงสิทธิ์ธนาคารทหารไทย 4,500 ล้านบาท แต่ปรากฏว่า หนี้ 4,500 ล้านบาทนั้น เป็นค่าหุ้นธนาคารทหารไทยเพียง 150 ล้านหุ้น มูลค่า 1,500 ล้านบาท

ขณะที่ใบสำคัญแสดงสิทธิ์ 300 ล้าน คุณหญิงพจมานได้มา “ฟรี” จากการซื้อหุ้นเพิ่มทุนธนาคารทหารไทย ราคาจึงเท่ากับหน่วยละ 0 บาท แต่ด้วยความรีบร้อนเลยทำเป็นขายให้นายพานทองแท้ในราคาหน่วยละ 10 บาท มูลค่ารวม 3,000 ล้านบาท (ช่วงนั้นกำลังถูกเปิดโปงเรื่องซุกหุ้น)

หลักฐานชิ้นนี้ชี้ให้เห็นว่านายพานทองแท้ไม่ได้ซื้อหุ้นจาก พ.ต.ท.ทักษิณและคุณหญิงพจมานจริง เป็นเพียงนิติกรรมอำพราง ?

สอง กรณีการจัดตั้งกองทุนลับ “ซิเนตรา ทรัสต์” ซึ่งมีหลักฐานชี้ชัดว่าถือหุ้นบริษัท บลูไดมอนด์ จำกัด และบริษัท บลูไดมอนด์ถือหุ้นอยู่ในบริษัทวินมาร์ค บนเกาะบริติช เวอร์จิ้น 100%

นอกจากนั้นจากเอกสารในการจัดตั้ง “ซิเนตรา ทรัสต์” ระบุชัดว่า ผู้รับประโยชน์จากทรัสต์ดังกล่าวคือ พ.ต.ท.ทักษิณ คุณหญิงพจมานและลูก ๆ

สิ่งนี้ปรากฎจาก คำให้การของ ” วรัชญา ศรีมาจันทร์” ผู้ช่วยเลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์(ก.ล.ต.) ต่อศาลฎีกาฯ เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2552 และสำนวนของกรมสอบสวนคดีพิเศษ

สำหรับบริษัท วินมาร์คนั้น พ.ต.ท.ทักษิณอ้างว่าเข้ามาซื้อหุ้นกลุ่มบริษัทเอสซี แอสเสท รวม 6 บริษัท มูลคา 1,500 ล้านเมื่อเดือนสิงหาคม 2543 และ พ.ต.ท.ทักษิณก็ปฏิเสธมาตลอดว่า ไม่ใช่บริษัทของตนเอง แต่เงินจำนวนหนึ่งคือ 300 ล้านบาท (จาก 1,500 ล้านบาท) มาจากบัญชี พ.ต.ท.ทักษิณและคุณหญิงในสิงคโปร์ บริษัทวินมาร์คยังเป็นผู้จัดตั้งกองทุนในมาเลเซีย 3 กองทุนที่เป็นผู้ถือหุ้นประมาณ 20% ในบริษัทเอสซี แอสเสทฯ

ขณะเดียวกันยังพบว่า บริษัทวินมาร์คถือหุ้นชินคอร์ปตั้งแต่ปี 2544 อยู่ 54 ล้านหุ้น โดยมีการว่าจ้างให้ธนาคารยูบีเอส สิงคโปร์เป็นผู้บริหารและผู้รับประโยชน์ คือ พ.ต.ท.ทักษิณและคุณหญิงพจมาน

ดังนั้น พ.ต.ท.ทักษิณจึงเป็นเจ้าของทั้งบริษัทวินมาร์คและแอมเพิลริชฯซึ่งเป็น “นอมินี” ในการถือหุ้นชินคอร์ปให้แก่ พ.ต.ท.ทักษิณ

จากหลักฐานเล็ก ๆ ส่วนนี้ อาจเป็นจุดตายของ พ.ต.ท.ทักษิณในคดียึดทรัพย์ 76,000 ล้านบาท!!!

ไอทีทะลุโลก

siripong@kidtalentz.com

การปราบปรามการละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ โดย กองบังคับการการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ (บก.ปอศ.) ที่ทวีความเข้มข้นขึ้นเรื่อย ๆ ตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว ตอนนี้เริ่มระลอกใหม่กันอีกแล้วเมื่อไม่กี่วันมานี้ด้วยการเข้าตรวจจับทุกวันในบัญชีการสืบค้นเท่าที่มีในมือของ ปอศ.กว่า 1,000 บริษัท

โดนกันไปถ้วนหน้าทั้งบริษัทใหญ่ บริษัทเล็ก แม้กระทั่งโรงเรียนในบางจังหวัดก็ได้ข่าวว่าโดนเข้าไปตรวจค้นเหมือนกัน

ความเสียหายหากโดนจับกุมแล้วนับว่าไม่คุ้มค่าเท่าไรนักกับกิจการหลายแห่ง เนื่องจากไม่เคยบวกค่าซอฟต์แวร์เอาไว้เป็นต้นทุนจริง ๆ

หากติดตามข่าวอย่างใกล้ชิดจะพบว่า แถลงเตือนเรื่องการปราบปรามการละเมิดลิขสิทธิ์นั้นมีออกมาอย่างต่อเนื่อง แม้กระทั่งระลอกล่าสุดก็มีการเตือนกันไว้ล่วงหน้าแล้ว

สำหรับธุรกิจขนาดใหญ่ ในที่สุดแล้วก็คงหาทางทำให้มันถูกต้องกันจนได้ แต่ธุรกิจขนาดย่อม หรือกิจการเล็ก ๆ นั้น บางกิจการก็สู้กับค่าลิขสิทธิ์ไม่ไหว

ส่วนหนึ่งของทางออกก็คือ ต้องพยายามหาซอฟต์แวร์ทดแทนโดยหาพวก โอเพ่นซอร์ซ ซอฟต์แวร์มาช่วยโดยการใช้แบบผสมผสาน เช่น อาจจะยังคงใช้ระบบปฏิบัติการวินโดวส์ไว้บาง ส่วนหรือทั้งหมด แล้วใช้แอปพลิเคชั่นที่เป็นโอเพ่นซอร์ซมาทดแทน การวิเคราะห์ลักษณะงาน จำแนกเป็น กลุ่มการใช้งานออกมาได้ จะทำให้การปรับตัวไปใช้โอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์ง่ายขึ้นมาก จะเห็นว่าลักษณะงานหลายอย่างไม่จำเป็นต้องใช้ซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์เลยแม้แต่น้อย รวมทั้งตัวระบบปฏิบัติการที่สามารถไปใช้ ลีนุกซ์อย่างอูบุนตูได้โดยง่าย

บางส่วนที่จำเป็นหาซอฟต์แวร์ทดแทนไม่ได้จริง ๆ ก็คงไว้ การจำแนกลักษณะงานออกมาอย่างนี้ อย่างน้อยก็จะทำให้ประหยัดค่าลิขสิทธิ์ลงไปได้ค่อนข้างมาก ดีกว่าที่จะเสี่ยงกับการใช้ซอฟต์แวร์แบบละเมิดลิขสิทธิ์ หรือเสียเงินค่าซอฟต์แวร์ไปในส่วนที่ปราศจากความจำเป็นทั้งที่สามารถเลี่ยงไปใช้โอเพ่นซอร์ซแทนได้ หรือในหลายกรณีเมื่อวิเคราะห์ลักษณะงานออกมาจริง ๆ ไม่จำเป็นต้องใช้ซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์เลยก็มีอยู่เช่นกัน แต่การเปลี่ยนแปลงความเคยชินของผู้ใช้งานนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย

ความจริงแล้วโอเพ่นซอร์ซซอฟต์แวร์นั้นไม่เพียงแต่สามารถทดแทนงานพื้น ๆ ได้เท่านั้น ลองดูจากภาพประกอบคอลัมน์เป็นตัวอย่าง เป็นภาพแบบเวกเตอร์กราฟิกที่ทำขึ้นโดยโปรแกรม inkscape ซึ่งเป็น โปรแกรมโอเพ่นซอร์ซที่สามารถดาวน์โหลด มาใช้ได้อย่างเสรี

การพุ่งทะยานของราคาทองอย่างรวดเร็วหลังจากธนาคารกลางอินเดียออกมาเปิดเผยว่า ได้ทำข้อตกลงซื้อทองประมาณครึ่งหนึ่ง จากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ 200 ตัน นำมาซึ่งมุมมองบวกและลบต่อทิศทางในอนาคตของโลหะล้ำค่า โดยเฉพาะวิวาทะแห่งปี ระหว่าง “นูเรียล รูบินี” นักเศรษฐศาสตร์ชื่อดัง เจ้าของฉายา “ดร.ดูม” และ “จิม โรเจอร์” นักลงทุนระดับตำนานคนหนึ่งของสหรัฐ

จิม โรเจอร์ ทำนายว่า ราคาทองจะวิ่งขึ้นไปทำสถิติสูงสุดถึง 2,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ในอีก 10 ปีข้างหน้า

ขณะที่ศาสตราจารย์รูบินีแห่งวิทยาลัยธุรกิจ สเติร์น มหาวิทยาลัยแห่งนิวยอร์ก วิจารณ์มุมมองของโรเจอร์ ที่เชื่อว่าราคาทองคำจะเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า อย่างน้อย 2,000 ดอลลาร์นั้น เป็นเรื่องไร้สาระโดยสิ้นเชิง เนื่องจากปัจจุบันไม่มีเงินเฟ้อหรืออยู่ในสถานการณ์ที่เข้าใกล้เศรษฐกิจตกต่ำอย่างรุนแรง จนเป็นปัจจัยผลักดันราคาทองให้สูงได้ขนาดนั้น พร้อมกับเตือนให้ระวังฟองสบู่สินทรัพย์ ซึ่งก็รวมถึงฟองสบู่ตลาดทองคำด้วย

ความเห็นของรูบินีเรียกเสียงวิจารณ์จากโรเจอร์อีกครั้งว่า นักเศรษฐศาสตร์รายนี้ไม่ได้ทำการบ้านมา โดยตั้งข้อสังเกตว่า มุมมองของ ดร.ดูมที่เกี่ยวกับภัยคุกคามจากฟองสบู่ทองคำและ หุ้นในตลาดเกิดใหม่เป็นสิ่งที่ผิดพลาด เพราะปัจจุบันมีสินค้า คอมโมดิตีส์อีกหลายตัวยังต่ำกว่าระดับสูงสุด และตลาดหุ้นก็ไม่อยู่ในภาวะเสี่ยงจะตกต่ำด้วย มุมมองต่างระหว่างโรเจอร์และรูบินี จุดประกายวิพากษ์วิจารณ์ต่อเป็นทอด ๆ ถึงความเป็นไปได้ในการเกิดฟองสบู่ทองคำและสินทรัพย์อื่น ๆ

ปัจจุบันราคาทองคำทำสถิติสูงสุด ในตลาดโคเม็กซ์ ของนิวยอร์ก เมอร์แคนไทล์ เมื่อวันพุธที่ผ่านมา (11 พ.ย.) ที่ 1,117 ดอลลาร์ต่อออนซ์ โดยที่ราคาตามธุรกรรมฟิวเจอร์ ส่งมอบปี 2553 ขยับขึ้นไปถึง 1,120 ดอลลาร์ ก่อนจะถูกแรงทำกำไรระยะสั้น ปรับราคาลงมาที่ระดับ 1,106.60 ดอลลาร์ต่อออนซ์

เมื่อวันพฤหัสบดี (12 พ.ย.)

เส้นทางการพุ่งทะยานผ่านระดับ 1,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ เริ่มขึ้นเมื่อต้นเดือนตุลาคมที่ผ่านมา หลังจากราคาทองคำทรงตัวที่ระดับ 999 ดอลลาร์ต่อออนซ์ เมื่อ 1 ตุลาคม ราคาก็ขยับขึ้นมาทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ครั้งใหม่ เมื่อ 13 ตุลาคม ที่ 1,064 ดอลลาร์ต่อออนซ์ จากนั้นก็ซึมกลับไปซื้อขายอยู่ที่ระดับ 1,055-1,060 ดอลลาร์ต่อออนซ์ อยู่ระยะหนึ่ง

แนวโน้มระยะสั้นพุ่งต่อ หรือดิ่งลง

ราคาทองทำสถิติสูงสุดที่ 1,093.97 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ก่อนจะมีแรงเหวี่ยงขึ้นต่อเนื่อง ทะลุแนวต้าน 1,100 ดอลลาร์ต่อออนซ์ขึ้นมาสำเร็จ และทำสถิติปิดบวกต่อเนื่องจนราคาไปได้ไกลถึง 1,122 ดอลลาร์ต่อออนซ์ (ราคาระหว่างวัน) ก่อนจะเผชิญแรงขายทำกำไรระยะสั้น ปรับมาอยู่ที่ 1,106 ดอลลาร์

เฉพาะเดือนพฤศจิกายนเดือนเดียวนับถึงปัจจุบัน ราคาทองคำปรับขึ้นมาแล้ว 7% และหากนับจากต้นปี ราคาทองพุ่งขึ้น 26% เทียบกับปี 2551 ตลอดทั้งปี ราคาทองขยับขึ้นเพียง 5.5% เท่านั้น

ยิ่งเมื่อเปรียบเทียบย้อนหลังไป 10 ปีที่แล้ว ช่วงนั้นราคาทอง อยู่ที่ระดับมากกว่า 300 ดอลลาร์ต่อออนซ์ไม่มากนัก แต่ขณะนี้ นักวิเคราะห์บางรายมองแนวโน้มทองคำในระยะสั้นจะขยับขึ้นเพื่อทดสอบระดับจิตวิทยา ที่ 1,150-1,200 ดอลลาร์ และหากผ่านด่านทดสอบนี้ไปได้ ราคาจะวิ่งไปที่ระดับ 1,250 ดอลลาร์ และระดับ 1,300 ดอลลาร์ เป็นด่านต่อ ๆ ไป ภายใน 3 เดือนข้างหน้า

บทวิเคราะห์ของเครดิต สวิส ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันอังคาร (10 พ.ย.) คาดการณ์ว่า แนวโน้มราคาทองคำจะปรับขึ้นอย่างแข็งแกร่งไปจนถึงสิ้นปี 2552 จากปัจจัยสนับสนุนจากการอ่อนค่าของเงินดอลลาร์ ความต้องการลงทุนในโลหะมีค่าชนิดนี้ อัตรา ดอกเบี้ยที่แท้จริงที่ลดต่ำอย่างต่อเนื่อง จนถึงภาพรวมทางเทคนิคในเชิงบวกของตลาดทอง

โดยราคาทองจะซื้อขายที่ระดับ 950-1,050 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ในช่วงสิ้นปีนี้ และปรับราคาลงมาอยู่ระหว่าง 900-1,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ในช่วงสิ้นไตรมาสแรกของปี 2553

โทเบียส เมแรธ ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยสินค้าคอมโมดิตี้ของเครดิต สวิส อธิบายถึงเหตุผลที่เครดิต สวิส มองแนวโน้มทองคำจะอ่อนลงในไตรมาสแรกของปี 2553 ว่า เป็นเพราะมีความเสี่ยง ที่จะเกิดสถานการณ์พลิกผัน โดยเฉพาะความเป็นไปได้ที่ดอลลาร์ของสหรัฐจะกลับมาแข็งค่าขึ้นในบางช่วงเวลาของต้นปีหน้า ซึ่งจะส่งผลกระทบด้านลบต่อการเคลื่อนไหวของราคาทอง ประกอบกับในช่วงเวลานั้น ตลาดได้คาดการณ์ไว้ล่วงหน้าว่า ธนาคารกลางสหรัฐอาจปรับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ระยะสั้นขึ้นจากระดับใกล้ศูนย์เปอร์เซ็นต์เป็นครั้งแรก ในช่วงใดช่วงหนึ่งของปี 2553

ทั้งนี้ เครดิต สวิส ประเมินว่า ในปีนี้ดัชนีดอลลาร์ ซึ่งเป็น มาตรวัดค่าเงินสหรัฐ เทียบกับเงินประเทศคู่ค้า 6 สกุลสำคัญ ปรับลงไปแล้ว 6.7%

ฟองสบู่ทองคำ ?

แม้ทองคำจะปรับราคาขึ้นมาอย่างมากมาย โดยเฉพาะในปี 2552 อย่างไรก็ตามมุมมองต่อความเป็นไปได้ของการเกิดฟองสบู่ทองคำ ยังหาข้อสรุปที่ชัดเจนไม่ได้ เพราะมีมุมมองทั้งบวก และลบเกิดขึ้นในตลาด และในแวดวงผู้เชี่ยวชาญ

ปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้ราคาปรับขึ้นไปอย่างต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา คือ การอ่อนค่าของดอลลาร์ ซึ่งนักวิเคราะห์ชี้ว่า แม้เงินสหรัฐจะแข็งค่ากลับขึ้นมาได้บ้างในบางเวลา แต่สถานการณ์ดังกล่าวก็จะเป็นไปแบบช่วงสั้น ๆ ดังความเห็นของ ฮิเดโตชิ ยานากิฮารา นักยุทธศาสตร์การลงทุนในตลาดอัตรา แลกเปลี่ยน ของมิสุโฮะ คอร์ปอเรต แบงก์ ในนิวยอร์ก ที่ว่า ภาพรวมของเศรษฐกิจมหภาคในสหรัฐยังเป็นปัจจัยที่ทำให้ดอลลาร์อ่อนค่าต่อ อีกทั้งตราบใดที่เงินยูโรของสหภาพยุโรปไม่อ่อนค่าลงไปต่ำกว่า 1.4810 ดอลลาร์ต่อยูโร ก็มีความเป็นไปได้สูงเช่นกันที่ยูโรจะแข็งค่าขึ้นได้อีก

ด้วยเหตุนี้ ราคาทองจึงมีแนวโน้มที่จะปรับขึ้นได้อีก ตราบใดที่ดอลลาร์ยังคงอยู่ในเทรนด์อ่อนค่า

อย่างไรก็ตามมีความเป็นไปได้ที่ราคาทองจะปรับราคาลงอย่างฉับพลัน ดังคำเตือนของศาสตราจารย์รูบินี โดยประการแรก นักวิเคราะห์บางกลุ่มพบสัญญาณการเพิ่มจำนวนของออปชั่นที่ให้สิทธิในการขาย หรือ call option เพื่อทำกำไรระยะสั้นจากราคาทองที่ทะยานขึ้นไปอย่างมากในเดือนพฤศจิกายน

ปัจจัยประการที่สอง มาจากข้อสังเกตที่ว่าการพุ่งทะยานของราคาทองคำในระยะหลัง ๆ มาจากการเข้ามามีบทบาทของ นักลงทุนระยะสั้น และนักเก็งกำไร ไม่ใช่มาจากความต้องการที่จะถือครองทองคำจริง ๆ

ข้อมูลจากสภาทองคำโลกระบุว่า การลงทุนในตลาดทองคำได้พุ่งขึ้นถึง 51% ในไตรมาส 2 ของปีนี้ แต่การใช้จ่ายเงินเพื่อซื้อเครื่องประดับที่ทำจากทองคำ อาทิ สร้อยคอ หรือแหวน ลดลง 20%

ประการที่สาม ปัจจัยที่เอื้อต่อการลงทุนในตลาดทองคำยังมาจากการอยู่ในยุคของ “เงินถูก” อันเป็นผลมาจากการดำเนินนโยบายดอกเบี้ยต่ำ และการเพิ่มสภาพคล่องผ่านการซื้อพันธบัตรระยะยาวของธนาคารกลางต่าง ๆ ด้วย

ตลอดจนกระแสการทำ dollar carry trade ซึ่งหมายถึงการที่เทรดเดอร์ หรือนักลงทุนไป กู้ยืมเงินที่คิดอัตราดอกเบี้ยต่ำ (ในที่นี้คือดอลลาร์สหรัฐ) มาลงทุนในสินทรัพย์

ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า หรือในอีกสกุลเงินหนึ่งที่ให้อัตราดอกเบี้ยสูงกว่า ซึ่งทั้งหมดล้วนเป็นปัจจัยที่เอื้อต่อการเกิดฟองสบู่ของทองคำ

แต่ถึงกระนั้น ฟิทช์ เรตติ้ง กลับเตือนว่า ความกังวลในเรื่องฟองสบู่สินทรัพย์อาจเป็นมุมมองที่ด่วนสรุปเกินไป เพราะ สถานการณ์ในปัจจุบันอยู่ในช่วงที่รัฐบาลของประเทศต่าง ๆ กำลังดำเนินนโยบาย เพื่อปรับให้ราคาสินทรัพย์มีมูลค่าสูงขึ้น อันเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ

ที่มา: มติชนออนไลน์

พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี อ้างเหตุผลที่ตอบรับเป็นที่ปรึกษาเศรษฐกิจให้กับสมเด็จฯฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ว่า เป็นการช่วยเหลือประเทศไทยอีกทางหนึ่ง เพราะเมื่อชาวกัมพูชาร่ำรวยขึ้นจะซื้อสินค้าไทยมากขึ้น วิน-วินทั้งไทยและกัมพูชา

แต่ด้วยวิธีคิดแบบ “นักธุรกิจ” ที่มักมองประเทศ “เพื่อนบ้าน” เป็น “คู่ค้า” รวมถึงความเคลื่อนไหวของบริษัทของตระกูลชินวัตร ตลอดช่วง 6 ปีที่รัฐบาลไทยรักไทยบริหารประเทศ หลายเหตุการณ์ทำให้เกิดคำถามว่า ที่ว่าวิน-วินนั้น ระหว่างประเทศไทยกับ พ.ต.ท.ทักษิณ

ใคร “วิน” มากกว่ากัน…?

ตัวอย่างคลาสสิค คือ การที่ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (ธสน.) หรือเอ็กซิมแบงก์ ปล่อยเงินกู้ดอกเบี้ยจำนวน 4,000 ล้านบาท ให้กับประเทศพม่า เพื่อลงทุนในโครงการพัฒนาการสื่อสารและโทรคมนาคม

แล้วต่อมา ทางการพม่าได้จ้างให้บริษัท ชิน แซทเทลไลท์ จำกัด (มหาชน) ให้เป็นผู้พัฒนาโครงการสื่อสารผ่านดาวเทียมระบบบอร์ดแบนด์ ด้วยเงินมูลค่า 15 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่ง ธสน.อนุมัติเงินไปเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2547

ที่น่าสนใจคือ บริษัทพม่าที่รับงานพัฒนาโครงข่ายโทรคมนาคมของพม่า เป็นบริษัทของลูกชาย พล.อ.ขิ่น ยุ้นต์ นายกรัฐมนตรีพม่าขณะนั้น จึงไม่แปลกที่ช่วงนั้นจะมีเสียงครหาว่า พ.ต.ท.ทักษิณใช้ภาษีประชาชนต่อทั้ง “ธุรกิจ” และ “การเมือง” เพื่อตัวเอง

ประเด็นเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อนของ พ.ต.ท.ทักษิณกับประเทศเพื่อนบ้าน ยังลามไปถึงประเทศลาว หลังจาก พ.ต.ท.ทักษิณลงนามในปฏิญญาพุกาม (Bagan Declaration) กับผู้นำกัมพูชา ลาว และพม่า ที่มีสาระสำคัญคือ ให้ความร่วมมือด้านการค้าการลงทุน การคมนาคม ฯลฯ ในปี 2546

จากนั้นก็มีการเปิดซองประมูลโครงการก่อสร้างถนนสายเชียงราย-คุนหมิง วงเงิน 1,358 ล้านบาท โดยทางการไทยเป็นผู้ให้เกินกู้ ซึ่งแทนที่บริษัทที่ชนะการประมูลไม่ใช่บริษัทที่ให้ราคาต่ำสุด แต่สาเหตุได้งานเพราะมีข่าวว่ามีนักการเมืองคนหนึ่งไปล็อบบี้ให้

กับประเทศสิงคโปร์ นอกจาก พ.ต.ท.ทักษิณจะยกย่องสิงคโปร์เป็น “โมเดล” ในการพัฒนาประเทศ มีการทำข้อตกลงความร่วมมือหลายด้าน

เชื่อว่าคงไม่มีใครลืม “ดีลประวัติศาสตร์” เมื่อบริษัทชินคอร์ปของครอบครัวชินวัตร-ดามาพงศ์ ขายหุ้นจำนวน 1,487.7 ล้านหุ้น (ร้อยละ 49.5 ของทุนจดทะเบียน) มูลค่า 73,269 ล้านบาท ให้กับกองทุนเทมาเส็ก ในวันที่ 23 มกราคม 2549

เป็นการขายหุ้นหลังจากการที่รัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณแก้ไข พ.ร.บ.การประกอบกิจการโทรคมนาคม ให้บริษัทของคนต่างด้าวถือหุ้นในบริษัทกิจการโทรคมนาคม จากร้อยละ 25 เป็นร้อยละ 49

จึงไม่น่าแปลกที่หลังถูกปฏิวัติเมื่อ 19 กันยายน 2549 พ.ต.ท.ทักษิณจะบินไปแวะจิบน้ำชาที่สิงคโปร์บ่อยครั้ง เพราะอย่าลืมว่า ผู้บริหารกองทุนเทมาเส็กขณะนั้นมีชื่อว่า “โฮ ชิง” ผู้มีศักดิ์เป็นภริยา ลี เชียน ลุง นายกรัฐมนตรีสิงคโปร์

ด้านกัมพูชาที่มีปัญหาอยู่ในขณะนี้ สาเหตุที่ พ.ต.ท.ทักษิณกับสมเด็จฯฮุน เซน แนบแน่นกันสุดสุด นอกจากบริษัทในเครือชินคอร์ปได้ลงทุนธุรกิจด้านเคเบิลทีวี โทรศัพท์มือถือ และดาวเทียมในกัมพูชามาตั้งแต่ก่อนขึ้นเป็นรัฐบาล

สมัยพรรคไทยรักไทยเรืองอำนาจ “กัมพูชา” ยังได้รับการเอาอกเอาใจเป็นพิเศษ

ทั้งผลักดันเอ็มโอยูแบ่งผลประโยชน์พื้นที่ทับซ้อนทางทะเล ที่เป็นแหล่งผลประโยชน์มหาศาล ทั้งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ซึ่งเคยชะงักสมัยรัฐบาลนายชวน หลีกภัย แต่ในสมัยรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ กลับสามารถจรดปากกาลงนามเอ็มโอยูฉบับสำเร็จ ในวันที่ 14 มิถุนายน 2544

ออกมติ ครม.สนับสนุนการก่อสร้างถนนหมายเลข 48 เกาะกง-สแรอัมเบิลในกัมพูชา (มติ ครม. 8 มกราคม 2545) ไม่รวมถึงถนนหมายเลข 67 สะงำ-อัลลองเวง-เสียมราฐ (มติ ครม. 31 พฤษภาคม 2546) โดยให้ทั้งเงินและเครื่องมือในการก่อสร้าง

ไม่นับการให้เงินช่วยเหลือรัฐบาลกัมพูชาหลายครั้งหลายหน รวมแล้วหลายพันล้านบาท

6 ปีรัฐบาลไทยรักไทย และ 1 ปีรัฐบาลพลังประชาชน ที่มีการนำเงินภาษีประชาชนไปช่วยเหลือประเทศเพื่อนบ้านมากมาย นอกจากทำให้ พ.ต.ท.ทักษิณมีสายสัมพันธ์กับแกนนำรัฐบาลเพื่อนบ้านแล้ว

คำถามคือ “คนไทย” ได้ประโยชน์อะไรจาก “ดีล” เหล่านั้นบ้าง

คอลัมน์ การเงินปฏิวัติ

โดย สฤณี อาชวานันทกุล www.fringer.org

องค์การการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (United Nations Conference on Trade and Development : อังค์ถัด) ได้ออกรายงานการค้าและการพัฒนา (Trade and Development Report) ประจำปี 2009 ในเดือนกันยายนปีเดียวกัน

วันนี้ผู้เขียนเก็บบางประเด็นที่กล่าวถึงรายงานฉบับนี้มาเล่าสู่กันฟัง เพราะคิดว่าน่าสนใจและบ่งชี้ “หัวใจ” ของวิวาทะโลกเกี่ยวกับการยกเครื่องระบบการเงินได้เป็นอย่างดี

ในบางมุม รายงานฉบับนี้ไม่ต่างจากรายงานภาวะเศรษฐกิจขององค์กรโลกบาลอื่น ๆ เช่น เต็มไปด้วยตัวเลขคาดการณ์ต่าง ๆ และบทประเมินมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้นของรัฐบาลหลายประเทศ แต่สิ่งที่ทำให้รายงานของอังค์ถัดน่าสนใจกว่ารายงานส่วนใหญ่ คือบทวิเคราะห์เจาะลึกจากสาเหตุของปัญหาที่ไปไกลกว่าการกล่าวโทษความหละหลวมของระบบกำกับดูแลภาครัฐ หรือความโลภของนักการเงิน

ข้อเสนอที่อังค์ถัดสรุปอย่างไม่อ้อมค้อมในรายงาน คือโลกจะต้อง “รื้อสร้าง” ระบบการเงินครั้งใหญ่ เพื่อให้การเงินรับใช้เศรษฐกิจจริง แทนที่จะรับใช้แต่ตัวเองจนเศรษฐกิจจริงเสียหายอย่างที่ผ่านมา และถ้าภาคเอกชนไม่ทำการรื้อสร้างดังกล่าวเอง ก็จำเป็นที่รัฐจะต้องเข้ามาแทรกแซงด้วยการออกกฎเกณฑ์ใหม่ ๆ และกำกับดูแลตลาดการเงินอย่างเข้มงวดกว่าที่แล้วมา

“ตัวการหลัก” ที่ก่อให้เกิดวิกฤตรอบล่าสุดในสายตาของอังค์ถัด คือพฤติกรรมเก็งกำไรและเสี่ยงเกินตัวมหาศาล – “เศรษฐกิจกาสิโน” ที่ถูกหนุนเสริมอย่างไร้ขอบเขตด้วยกระแสการผ่อนปรนกฎเกณฑ์กำกับดูแล ประกอบกับนวัตกรรมเครื่องมือทางการเงินที่สลับซับซ้อนเกินความเข้าใจของคนธรรมดา และแม้แต่ผู้บริหารสถาบันการเงินที่เป็น “ผู้มีอำนาจควบคุม” นักการเงินแต่ในทฤษฎี ในทางปฏิบัติกลับไม่เคยรู้เท่าทันลูกน้องของตัวเองว่ากำลังเอาเงินของบริษัทหรือลูกค้าไปเสี่ยงแค่ไหนอย่างไร

เศรษฐกิจกาสิโนที่ก่อความเสียหายในสายตาของอังค์ถัดไม่ได้เกิดเฉพาะในตลาดสินเชื่อซับไพรมกับตราสารอนุพันธ์ที่อิงกับสินเชื่อเหล่านั้น แต่ยังเกิดขึ้นอย่างแพร่หลายในตลาดอื่นอีกหลายตลาดที่คนนอกภาคการเงินไม่ค่อยรู้จัก โดยเฉพาะตลาดสินค้าโภคภัณฑ์และตลาดเงินตราระหว่างประเทศ

รายงานอังค์ถัดชี้ว่า เศรษฐกิจกาสิโนในตลาดเหล่านี้ได้ล่มสลายลงแล้ว เหลือเพียงหนี้สินและหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ปริมาณมหาศาล เพราะผู้เล่นส่วนใหญ่ในตลาดเหล่านี้ไม่ได้เก็งกำไรด้วยเงินของตัวเอง แต่ด้วยเงินที่กู้มาจากคนอื่น โดยเฉพาะที่เป็นสกุลเงินต่างประเทศ

ปัญหาคือการเก็งกำไรในเศรษฐกิจกาสิโนไม่ต่างจากการพนันในกาสิโนปกติ คือต้องมีคนเสียและคนได้ ผลกำไรสุทธิเท่ากับศูนย์ ภาษาเศรษฐศาสตร์เรียกว่า “zero-sum game” แต่นักเก็งกำไรในเศรษฐกิจกาสิโนทุกคนหวังว่าจะได้กำไร การที่พวกเขาพนันกับ “ของจริง” ในเศรษฐกิจจริงอย่างเช่นที่อยู่อาศัยและโภคภัณฑ์ ไม่ใช่ชิปพลาสติกในกาสิโนนั้น มีส่วนสร้างความเชื่อว่ากาสิโนแห่งนี้จะส่งมอบผลกำไรได้ไปเรื่อย ๆ แต่หลังจากที่พีระมิดแห่งการเก็งกำไรพังทลายลง ข้อเท็จจริงก็ปรากฏว่าความเชื่อดังกล่าวเป็นเพียงมายาคติ หาใช่ความจริงไม่

อังค์ถัดระบุว่า การเก็งกำไรทั้งหลายนี้มีมูลค่าสูงถึงร้อยละ 89 ของมูลค่าเศรษฐกิจทั้งระบบ หรือพูดอีกนัยหนึ่งคือ มูลค่าที่สร้างใน “เศรษฐกิจจริง” ที่ผลิตสินค้าและบริการนั้นมีเพียงร้อยละ 11 หรือน้อยกว่าที่มูลค่ากิจกรรมเก็งกำไรเกือบ 9 เท่า ภาวะดังกล่าวส่งผลเสียต่อเศรษฐกิจจริงสองทางด้วยกัน คือ 1.บิดเบือนแรงจูงใจของนักลงทุน ให้อยากเก็งกำไรในเศรษฐกิจกาสิโนมากกว่าที่จะลงทุนในเศรษฐกิจจริง ซึ่งเป็น “ของแท้” ที่ยั่งยืนกว่าและเป็นประโยชน์ต่อสังคมมากกว่า และ 2.ทำให้ราคาในเศรษฐกิจจริงที่นักลงทุนนำไปเก็งกำไรในเศรษฐกิจกาสิโน โดยเฉพาะโภคภัณฑ์ที่สำคัญต่อชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนอย่างน้ำมันและธัญพืช มีความผันผวนและความไม่แน่นอนสูงมาก เพิ่มต้นทุนให้กับผู้ผลิตและทำให้ผู้มีรายได้น้อย อาทิ เกษตรกรรายย่อย ต้องเดือดร้อนโดยไม่รู้อีโหน่อีเหน่ โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาที่รายได้ส่วนใหญ่มาจากการส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์ที่นักลงทุนชอบเก็งกำไร

ด้วยเหตุนี้ อังค์ถัดจึงแนะนำว่า ประเทศกำลังพัฒนาผู้ผลิตสินค้าโภคภัณฑ์น่าจะเรียกร้องระบบการเงินใหม่ที่สามารถยับยั้งภาวะฟองสบู่กำไรที่เกิดจากการเก็งกำไรเกินควร เพราะภาวะดังกล่าวไม่ใช่ผลลัพธ์ของกลไกตลาดดังที่ควรจะเป็น (คือเป็นการจับคู่ระหว่างผู้ขายและผู้ซื้อที่ซื้อไปบริโภคจริง ๆ ไม่ใช่เก็งกำไรเฉย ๆ) และก็ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่สังคมพึงประสงค์ด้วย ตลาดที่ส่งผลลัพธ์สุดกู่ไร้เหตุผลเช่นนี้ไม่ควรดำรงอยู่ และฝ่ายเดียวที่จะมีอำนาจจัดการได้คือรัฐบาล ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ เพราะตลาดเหล่านี้เชื่อมโยงถึงกันหมดแล้วในยุคโลกาภิวัตน์

อังค์ถัดเสนอว่า การกำกับดูแลตลาดโภคภัณฑ์นั้นมีสองรูปแบบหลักด้วยกัน คือ 1.ลดระดับการมีส่วนร่วมของภาคการเงิน เช่น ด้วยการเพิ่มอัตราส่วนทุนที่ต้องกันสำรอง และ 2.เพิ่มมาตรการแทรกแซงของภาครัฐ เช่น ถ้าราคาสินค้าโภคภัณฑ์ปรับตัวสูงผิดปกติมาก รัฐบาลก็ควรเปิด “หีบสงคราม” (war chest) ที่เต็มไปด้วยโภคภัณฑ์หลัก นำมาแทรกแซงตลาดเพื่อเพิ่มขีดความเสี่ยงของนักเก็งกำไรจนล่าถอย ประเด็นที่สำคัญคือ เป้าหมายของมาตรการเหล่านี้อยู่ที่การลดระดับผลตอบแทนจากการเก็งกำไร นักเก็งกำไรจะได้ไม่อยากเข้ามา “เล่น” ในตลาดนี้มากเท่ากับเมื่อก่อน ซึ่งก็จะช่วยให้ตลาดมีเสถียรภาพมากขึ้น ราคาในตลาดสะท้อนปัจจัยพื้นฐานของเศรษฐกิจจริงดีขึ้น บริษัทจริงและประชาชนจริงหายใจคล่องกว่าเดิม และสร้างสำนึกให้กับนักการเงินอย่างน้อยก็บางส่วนว่า การเงินมีหน้าที่รับใช้เศรษฐกิจจริง ไม่ใช่กลับข้างกัน

ประเด็นสำคัญที่รายงานอังค์ถัดชี้ให้เห็นคือ วิกฤตการเงินและเศรษฐกิจรอบนี้ชี้ให้เห็นว่า การปล่อยให้ตลาดการเงินทำงานอย่างเสรีนั้นไม่ก่อให้เกิดผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ทั้งทางเศรษฐกิจและสังคม ดังนั้นเราจะต้องมาทบทวนและปรับเปลี่ยนลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างรัฐและตลาดเสียใหม่ ด้วยเหตุนี้มาตรการต่าง ๆ ที่กลุ่ม G-20 ประกาศจนถึงปัจจุบันยังไม่เพียงพอ และการปฏิรูประบบการกำกับดูแลภาคการเงินจะต้องทำอย่างเป็นระบบ ทั้งในตลาดระดับประเทศและระบบการเงินระหว่างประเทศ

ว่ากันตามจริง การเก็งกำไรนั้นไม่ใช่สิ่งชั่วร้ายหากมองในแง่หลักการ เพราะมันเป็นโอกาสให้คนธรรมดาเพิ่มรายได้และขยายฐานเงินออม และนักเก็งกำไรหลายคนก็เก็งกำไรอย่างสุจริตและมีเหตุมีผล คำนึงถึงปัจจัยพื้นฐานของสิ่งที่เข้าไปลงทุนประกอบกับจังหวะที่น่าลงทุน

แต่ในยุคที่การเก็งกำไรด้วยเงินของคนอื่นนั้นมีสัดส่วนถึงร้อยละ 89 ของมูลค่าเศรษฐกิจโลก และสิ่งที่เก็งกำไรกันนั้นหลายส่วนเป็นโภคภัณฑ์ที่จำเป็นต่อชีวิตความเป็นอยู่ของคนส่วนใหญ่ในโลก อาทิ อาหารและน้ำมัน ข้อเสนอของอังค์ถัดที่กล่าวไปข้างต้นก็เป็นเรื่องน่าคิดที่ไม่ควรถูกมองข้าม และคงจะจุดประกายวิวาทะเรื่องการยกเครื่องระบบการเงินไปอีกนาน

บทเรียนบทหนึ่งจากอรรถาธิบายของอังค์ถัดเรื่อง “เศรษฐกิจกาสิโน” คือ หลายเรื่องที่เราคิดว่า “ดี” นั้น เอาเข้าจริงก็ไม่ได้ดีอย่างไร้เงื่อนไขและไร้ขีดจำกัด แถมเมื่อพอกพูนสะสมถึงจุดหนึ่งแล้วอาจก่อผลเสียต่อส่วนรวมมากกว่าผลดีก็เป็นได้

เหนือสิ่งอื่นใด รายงานของอังค์ถัดตอกย้ำให้เห็นอีกครั้งว่า ผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ของตลาดการเงินนั้นไม่อาจเกิดขึ้นเองได้โดยอัตโนมัติ หากปราศจากกฎกติกาที่ชัดเจน เหมาะสม เป็นธรรม และสร้างแรงจูงใจให้กับผู้เล่นในทางที่สอดคล้องกับประโยชน์ส่วนรวม